De eerste week zit erop! Tijd voor een terugblik en hoog tijd iedereen op de hoogte te stellen.

Maandag 6 mei 2024: Aangekomen in Zomba!

Na een brakke nacht kom ik in Blantyre, Malawi aan. Twee van de drie vluchten waren in principe lang genoeg om wat te slapen, maar dat zat er niet of nauwelijks in. Het proces van opstijgen en dalen kost tijd met de lichten volop aan en de eet/drinkpauzes verstoren ook. Zo kreeg ik bij de vlucht van Wenen naar Ethiopië om 0u het avondeten geserveerd en om 3u de koffie… (en die laatste wilde ik ook niet missen, want ik moet nog minderen met de hoeveelheid koffie…) De tussenstops van 2,5-4u waren eigenlijk prima te overzien. Beetje laptop en telefoon laden, op het vliegveld rondlopen, bloggen, relaxen en rondkijken. Vooral op het vliegveld van Addis Abeba was genoeg te zien, het aantal niet-Afrikanen nam natuurlijk fors af en dat was vooral  te zien aan hoe iedereen er qua kleding bij liep. Het interessantste was de lange gate area naar mijn vlucht. Elke gate had een andere Afrikaanse bestemming en dat zag je aan de mensen; ze hadden steeds net wat andere gezichten, andere  huidskleur en het meest opvallend: andere traditionele en prachtige kleding. Ik voelde me underdressed en erg wit toen ik door de gangen liep. Maar hé daar is de vlucht naar Malawi en hoe zien de Malawiërs er uit…? Eh… geen idee. Ik zie mzungus (witten), Indiërs, Pakistani, Chinezen en nog veel meer verschillende etniciteiten en kan er echt geen stempel op plakken. Ik vertelde al in het vorige blog dat 70% van de Malawiërs onder de armoede grens leeft… dus tja er zal maar een relatief klein deel vermogend genoeg zijn om naar Ethiopië of verder te vliegen..! Ik spreek 3 mensen; 2 waren toch echt Malawiërs en één een missionaris. De Malawische dame sprak zo mooi Engels dat ze me wel even moest overtuigen dat ze niet uit GB kwam…! Chinezen zijn handelaren en die zitten dus ook in Malawi, en Pakistani en Indiërs kunnen daar volgens de Malawische nog steeds meer verdienen dan thuis…

Ik word door een taxi opgehaald en heb leuke gesprekken over Malawi, het leven hier en natuurlijk het eten. Een rit van 1,5u van het vliegveld in Blantyre naar het stadje Zomba, geeft al mooie eerste inzichten. Het guesthouse waar ik minimaal een weekje zal blijven is via een onverharde weg goed te vinden en ziet er prima uit. Ik heb een kamer met badkamer ensuite, het is er schoon, staat een bureautje, kast en er is een muskietennet. De douche komt ook goed uit de test. Poeh, daar knap je van op na 24u reizen, en, nog niet te zijn geacclimatiseerd bij temperaturen van 25-28’C met hoge luchtvochtigheid! Maar, snel door…, Kesso pikt me op met de taxi. Zij is de phder en doet het grotere onderzoek van 4 jaar waar ik een klein stukje van ondersteun. We maken voor het eerst kennis na een eerdere vluchtige online ontmoeting, en rijden ondertussen naar de supermarkt voor de basisproducten. Voor het zoeken en installeren van een simkaart is het al te laat. Het is 17u geweest en wordt donker en dan is het toch echt het advies thuis te zijn. Dus met een taxi snel terug. Als ik later het bed in duik, raak ik in lichte paniek; ik zie allemaal rare vlekjes in het beddengoed; bedbugs…??? Googlen, foto’s nemen en eh. Ja wat kan je doen. Hopen dat het niet zo is. Ik slaap heel slecht, niet door jeuk van beestjes, maar een enorm kuil in het matras en de angst voor beestjes. Grrrr…

Dinsdag-vrijdag 7-10 mei; de eerste werkdagen.

Ik ben hier voor mijn stage dus start gelijk de volgende dag maar kom wat traag op gang. Elke dag sta ik wat eerder op en wandel ik naar het ziekenhuis, mijn werkplek voor de komende maanden. Ik ben snel terug in mijn ritme: 5.45u op, net als de mensen hier (en daarmee bijna niet te voorkomen). Het is ’s ochtends al gelijk warm, in de nacht koelt het niet verder af dan tot 16’C en het stijgt snel met de zon. Dat zal wellicht een belangrijke rol spelen dat de Malawiërs op tijd in actie komen. En zoals gezegd; het wordt vroeg donker en dan is het qua veiligheid beter niet op straat te zijn. Veiligheid heeft o.a. te maken met de (malaria) muggen en het hebben -of beter- NIET hebben van licht op je voertuig… Op een van de dagen dat we door het donker rijden is dat gelijk heel duidelijk; mensen lopen en fietsen op straat (er zijn zelden stoepen) en zijn zonder straatverlichting vanzelfsprekend niet zichtbaar. Maar zo kan er ook gerust een auto, busje of motor aankomen rijden zonder licht! Levensgevaarlijk! Verder kan er natuurlijk gespuis op straat lopen, maar ook de gaten en oneffenheden in de weg / het pad, maken dat je niet in het donker wilt rond wandelen… Bovendien heeft bijna 90% van de mensen geen elektriciteit dus dan is het snel erg donker in en om het huis… En dus gaan de mensen met de zon op en de kippen op stok… En ik dus ook. 

Ik ontbijt met getoast brood met Hollandse kaas of yoghurt met muesli, oploskoffie en ga op pad. Nou ja als het elektriciteit het doet. Op dag 3 heb ik pech en gaat halverwege het koken van water de elektriciteit uit en dus heb ik geen koffie. En geen internet, want daarvoor had ik wifi nodig. En kan ik het uitgedroogde brood niet toasten… grrr…
In 20min loop ik van en naar het ziekenhuis en meestal maak ik een kleine omweg en fotografeer ik de prachtige, kleurrijke vogels onderweg. Ook op de doorgaande weg kijk ik mijn ogen uit; vooral de vrouwen zien er prachtig uit; allemaal in een wikkelrok in de mooiste kleuren, een niet persé bijpassend shirt erop en als het tegenzit dragen ze nog een flinke last op het hoofd. Wat een kleurenpalet en fotogenieke plaatjes! Zelf ben ik blijkbaar ook een bezienswaardigheid en zo is maar de vraag wie het meest naar wie kijkt.

Kesso en ik werken bij TRUE; De Training & Research Unit of Excellence, welke in het centrale ziekenhuis van Zomba is gevestigd. Hier ben ik maar eens gaan inlezen over het maken van een Voedsel Frequentie Vragenlijst (FFQ) m.b.t. de ijzerinname van adolescenten. Dus in documenten duiken en op internet zoeken,  wat we überhaupt precies (gaan) doen, wat de eetgewoontes / het dieet / ijzer(ver)rijk(t)e producten en het ijzertekort van de Malawiërs zijn, etc. Qua inhoud zal ik hier niet veel over delen, want dat is mogelijk minder interessant om te lezen dan het leven buiten de muren 😉. Oh en ik ga natuurlijk wel ‘veldwerk’ doen, dus er valt  vanzelf meer over te delen.  Maar je hoort het al; Hop, gelijk aan de slag!
Zowel de stage als mijn dagelijkse leven staan in het teken van alles opbouwen en vorm geven. Zo is een simkaart prio 1. Nou dat is zo gefikst in 10min, met paspoort en voor MKW (spreek uit: Kwacha) 500 (€0,25) en met wat geld erop voor data. Ook al spreken we beide niet elkaars taal, een parasol + tafeltje =  simkaart. En dan wat geld erop laten zetten. Toen ik de dag erna opeens niet kon bellen of internetten, bleek het nog niet helemaal op orde. Je zet wel geld op je simkaart, maar dan moet je nog kiezen wat je ermee wilt; internet, bellen, smsen of data voor tv. Nou ja, elke 100m staat een parasol en met in totaal MKW 8000 (€4,50) + door wat menu’s heen werken, heb je 3,5 GB en 150belmin per maand… En dus kan ik buiten de muren van stage of woning me ook redden; de weg vinden en communiceren enzo 😉.

Prioriteit nummer 2 is een woning. Je zou zeggen das prio 1, maar zonder sim ben je nou eenmaal een stuk beperkter in contacten leggen. Mijn huidige kamer lijkt prima, maar is geen ‘thuis’, het beddengoed was toch echt niet schoon (ze verhuren de 2 kamers ook voor 3 uurtjes, dus eh tja…) en het matras is barslecht. Bovendien vind ik €450,- p.m. erg gortig voor Malawi, al was dat het goedkoopste wat ik kon vinden en zou ik er als student in NL dolblij mee zijn. De afspraak was: ik boek voor 6 dagen om te kijken of het wat is, voor ik voor langere termijn iets vastleg. Ze zijn niet helemaal door te test gekomen, al hoewel na 4 dagen het beddengoed is gewassen, het matras is gedraaid en ik opeens veel beter slaap. Dat ze ongevraagd de kleding die ik op een stoel had liggen óók hebben gewassen met de mededeling ‘was heel vies’, vond ik bijzonder en ik ben er nog steeds niet over uit of ik dat nou wel of niet waardeer…. (Mijn echte vieze was had ik immers weggewerkt i.p.v.  te laten slingeren…) Aan (gemeubileerde) accommodatie hangt hier een aardig prijskaartje, denk aan een woning voor gerust €1000-2500,- pm!!! Iets met vraag en aanbod, westerlingen met geld en een oneerlijke verdeling van geld… Het is dus wat zoeken en onderhandelen, want een huis is een melkkoe, maar langdurige bezetting is zekerheid van inkomen. Kesso en ik wandelen woensdag de stad door op zoek naar een woning die toch op een hele andere plek blijkt te staan. Beetje lastig als er geen adressen zijn en ‘bij de Islamitische school’ niet betekent dat er maar één is… De wandeling wordt een sightseeing tour van 10km, de woning blijkt bezet te zijn en we zien vooral een prachtige tropisch, groene omgeving, met veel vogels en mooie uitzichten. Als het duister invalt, is het tijd voor een motortaxi. Voor €0,50 leg ik die laatste 4km in een paar minuten af. De volgende ochtend bezoek ik een woning vlakbij met 3 slaapkamers. Beter, want er komen nog 2 studenten en ik zoek eigenlijk een plek voor ons allemaal. Als ik de hier wonende NLer Marije vertel dat deze woning een optie zou kunnen zijn is de eerste vraag of de slaapkamers op slot kunnen. Ik wandel na werk er nog eens langs. Nee dat lukt niet, want er zitten zulke dikke lagen verf op de deuren dat op slot doen niet eens een optie is, want ze sluiten überhaupt niet… Ze gaan het oplossen en ik onderhandel met de eigenaar dat ik voor ±€400,- pm de woning kan krijgen met conciërge/tuinman, mits overboeken naar een Engelse bankrekening. De relatief lage prijs is o.b.v. een wisselende bezetting van 1-3p die hier geen salaris ontvangen en voor langdurige huur. Fijne samenwerking met deze eigenaar! 😉 Als er weer iemand vraagt of er wel bewaking is, en dat we dat echt wel moeten hebben, gaan we die toch ook maar inhuren, al is het om de lokale economie te stimuleren/werkverschaffing. Kosten: MKW 90.000,- pm, omgerekend €50,-. Per maand!!! Yes, we hebben een huis, personeel, het is vrijdag, het is weekend en zondag ga ik mijn nieuwe woning betrekken! 

Prioriteit nr. 3 is de eetgewoontes en producten hier leren kennen en ja ik moet ook geregeld eten. Lunchen doen Kesso en ik standaard buiten de deur, ergens voor het ziekenhuis zijn er restaurantjes of anderzijds tafels waar je eten kan opscheppen en op een stoel, plankje of kleedje op kan eten.. Het is er overal een komen en gaan en we eten vanzelfsprekend nsima: de staplefood van maismeel gemaakt met daarbij wat groenten en vlees, vis of bonen. Als ik op een dag alleen ben en patat wil testen heb ik pech. Er is weer eens een stroomstoring en dus doet de frituur het niet… Thuis maak ik in de avonden wat ik in de koelkast vind; rare combinaties als pompoen met tomaat, kaas en walnoten of alleen aardappelen met groente. De pannen branden wel standaard aan, ondanks extra olie is dat niet genoeg zonder anti-aanbaklaag…

We zijn ook een avondje ‘uit’! Om 18u begint een concert van erg mooie leuke locale muziek waar iedereen heerlijk op staat te dansen en ja wij (de Nederlander Marije, Kesso en ik) moeten ook echt meedoen…! Omdat het laat en donker is brengt Marije me thuis, het is 22.30u en dus slaapt iedereen én zijn de deuren afgesloten, dus moet iemand zijn bed uit zodat ik erin kan!
De laatste werkdag van de week zat ik alleen, en dat is best saai. Ik word nog uitgenodigd om een vergadering bij te wonen die -zoals veelal gebruikelijk- in het Engels plaats vindt. Ik moet nog wat wennen aan het Engels hier en bovendien volg ik het allemaal qua content natuurlijk ook niet. Moet moeite doen om niet in slaap te vallen (die koolhydraatrijke lunches geven echt een enorme afterlunch dip), maar het eind is verrassend: met een gebed en vrolijkheid wordt de vergadering afgesloten. En daarmee eindigt ook al bijna mijn werkweek!

Zaterdag 11 mei: weekend en het Zomba Plateau op!

Het is dan wel weekend, maar uitslapen zit er niet bij. Ik wil ook wat zien van Malawi en we zitten tegen het Zomba plateau aan, een hoger geleden (tot 1800m) plateau. Om 7u00 rijden we bij Marije weg die al een stukje de berg op woont. Ik krijg het advies om mijn energie voor de  4km + 150 hoogtemeters naar haar toe te sparen. Dus ik loop het huis uit naar beneden en regel een motor voor 1000 MKW waardoor ik voor weer €0,50 in 10min. aankom. Met de auto rijden Matt (personeel van Marije), Marije, Kesso en ik omhoog, stekend de Mulunguzi dam over om vervolgens 12 km lopen door de mooie omgeving te wandelen. Het voelt al warm, maar dat zal het stijgingspercentage zijn.. Overal zien we mensen in het bos brandhout zoeken om hun eten op te bereiden of grote stukken boom over het pad aan het rollen om na 4u op bestemming te zijn, een minuscuul bedrag te verdienen en de volgende dag nogmaals hetzelfde te doen.

Wij genieten van in beweging en buiten zijn, verkleuren door de sterke zon hier bij de evenaar (Volgende keer ook de achterkant van de armen insmeren….!) en even wat anders. Wat wonen we hier mooi! Het is er groen, tropisch, met watervallen en natuurlijk volop insecten en vogels om ons heen. Hier en daar zijn er mensen die mooie opgegraven stenen verkopen of fruit uit eigen tuin of verzameld in het bos. Voor nog geen €2,50 heb ik een paar zakken passievruchten, gooseberries en frambozen. Gooseberries zijn in het NLs kruisbessen blijkbaar, maar het zijn gele bessen die in een soort lampion groeien. Allemaal erg smakelijk en wat een feest; Afrika en sober eten…? (ja dat was eigenlijk wel een belangrijke aanname bedenk ik me nu), alles behalve!

Beneden gekomen gaan we nog even ergens lunchen, zie ik de eerste bavianen vanuit de auto en wandel ik nog even rond om hier en daar mooie vogels te spotten. Maar morgen verhuizen en dus maar weer eens wat spullen bij elkaar verzamelen.

Zondag 12 mei: verhuisdag

Het is zondag en dat betekent dat ik ga verhuizen naar ons nieuwe huis. Het idee van mooi op tijd op en op het koelere moment te sjouwen, werd vervangen door lekker uitslapen nu het bed zo goed ligt. Eerst wilde ik eigenwijs de slechts 1km lopen, maar ik besluit toch dat 36kg bagage meer werk voor een taxi is. Ik app de chauffeur en geef hem 45min om te reageren en geef het op en ga aan de wandel, 2x op en neer en ik heb alles toch gewoon over, was zweten, maar ach dat is het hier toch. Als ik uitcheck twijfel ik over de fooi, ik leg 2500 MKW neer (€1,25) wat bijna een dagloon is en dat lijkt me netjes. Als mijn kamer wordt gecontroleerd is de reactie: “Mevrouw, maar het geld dan?” Dus ik vraag of het te weinig is, maar ze is er dolblij mee. Op zich hebben ze ook niet veel voor me gedaan dan 1x mijn kamer schoonmaken, matras draaien en ongevraagd de was doen, maar ik was er wel de hele week te gast (die zelf de keuken netjes achter liet na koken).

In het nieuwe huis inchecken gaat heel makkelijk; de deur staat open, de conciërge Philip weet al wie ik ben en ik kan zo doorlopen. De deuren zijn op mijn verzoek keurig bij geschaafd en sluiten weer. Ik zet de koelkast aan (die staat hier blijkbaar standaard uit) en probeer water te koken, maar de waterkoker werkt niet. Philip komt kijken en gaat ‘m repareren. Ik laat het maar voor wat het is en zie dat de supermarkt om 13u sluit dus haast me om in te slaan nu ik gesetteld ben. Met een motor heen en terug want heen had ik geen tijd de 4km te lopen en terug was ik met o.a. 5 liter water wat te zwaar  beladen. Ik onderhandel met beide heren tot 500 MKW (€0,25 per rit!), maar realiseer me achteraf dat 1000 MKW eigenlijk best fair is en ze hier wel heel weinig aan overhouden. Next time.

De elektriciteit doet het niet meer, de waterkoker kan ik dus niet opnieuw testen en om te koken (droge boterhammen opbakken bij gebrek aan toaster of iets anders maken) heb ik elektriciteit nodig. Vanwege stroomuitval hebben ze ook gas, maar die krijg ik niet aan en vind ik wat riskant om een en ander mee te proberen, gezien ik geen reukvermogen heb… Ik kies voor gekookte pompoen wat ik nog heb liggen met avocado, banaan en een paar blaadjes sla wat ik uit de tuin van de vorige appartement had meegekregen. Met wat zout, peper en chili is het een bijzondere lekkere combinatie geworden! En dat zittend in mijn megatuin van heb ik jou daar! Wat een feest!

Nog steeds geen stroom om 15u en ik besluit op onderzoek uit te gaan. Aan de wandel door de straten van Zomba. Ik kom langs mooie stalletjes met fruit, groente, mais, suikerriet en meer, ik kom langs de ‘slager’ waar het vlees lekker in de warmte hangt, en zo wandel ik op mijn gemakje tot ik bij een winkeltje kom met grote bakken bonen, mais en andere ondefinieerbare producten. Tijd voor foto’s tot de eigenaresse erbij komt en we een enorm leuk gesprek krijgen. Als ik maar niet snap wat Chimera of het product ervan, Thobwe, is, biedt ze me dat aan om te proberen. Ze reageerde wel verbaasd toen ik erop in ging, maar nog geen 5min later zit ik op haar terrasje een bijzonder lekker maar een beetje vreemd (ja Rivella lijkt er op zich nog wel wat op) wit drankje uit de vriezer aan het drinken. Het is voor speciale gelegenheden en op zondag kan het op zich ook. Ik krijg nog een flesje Thobwe mee en koop een scrubhandschoen wat iets is wat gewoon rechtstreeks uit de natuur komt en wil ook bonen kopen, al weet ik nu wel dat ik die niet moet weken (dacht ik) maar 2u moet koken… ! nou doe me dan maar dermate veel dat ik er meerdere dagen van kan eten! Ik krijg een zakje mee en ze rekent 1500 MKW (€1,25) en wil alleen geld voor de bonen. Ondanks aanbieden, vindt ze het prima zo. We vinden het beide prachtig en we spreken af dat ze me leert nsima koken, want dat moet ik natuurlijk wel kunnen. We wisselen telefoonnummers uit en ik geniet van deze mooie ontmoeting. Op de verdere wandeling door het stadje haken twee meiden van 15 jaar aan, op hun weg terug vanuit school. Op zondag? Ja maar het was een extra opdracht. Oh okay! Ook de basisschool waar we langs lopen zit vol kinderen op de zondag. De meiden willen graag hun Engels oefenen en de een wil dokter worden. Nou ambitieus is ze sowieso en haar Engels is ook geweldig! Ik struin nog verder rond en zal toch echt geen andere ‘buitenlander’ of vakantieganger spotten. Ik val dus ook dermate op dat er altijd wel gekeken wordt en ik geregeld wordt aangeroepen. Wat ik zo mooi vind, is dat als ik ze in het Chichewa groet, er zo’n enorme prachtige lach met prachtig gebit tevoren wordt getoverd, dat ik besluit vooral vaak te blijven groeten! Al blijft het net wat gemakkelijker bij dames, kinderen en gezinnen dan bij mannen. Een busje met een stuk of 20mannen kan bv gerust een paar minuten extra blijven wachten tot ik voorbij loop en dat voelt niet altijd even gemakkelijk.

Ik ben net voor het donker thuis om te ontdekken dat er nog altijd geen stroom is. Ik wacht nog even maar dan komt Philip om het over de waterkoker te hebben, als ik aangeef dat testen niet lukt zonder stroom. En dat het wel heel lang duurt. Om 18u is het pikkedonker en heb ik én geen licht, én geen wifi, én nog 8% batterij én blijkt de powerbank toch echt leeg. Ik word toch wel ongeduldig… (de koelkast en vriezer die ik heb gevuld zijn dus ook al uren uit..). Ik zoek Philip, hij belt de eigenaar en ze gaan iets in gang zetten. Het is namelijk een zeer plaatselijke storing.. En als het buiten pikdonker is, is het in huis met een paar waxinelichtjes en mijn hoofdlamp (ben voorbereid 😉) toch wel erg onaangenaam donker in een nieuwe woning  waar ik nog niet gesetteld ben…!

Ook de bewaker die om 17u zou moeten komen is niet aanwezig. Hmmm.. en mijn batterij raakt verder leeg; hoe moet dat zo en hoe kan ik nog communiceren…? Maar de oplossing qua batterij zit hem in opladen aan de laptop en dat werkt wél als deze aanstaat. Zo hebben de eigenaar en ik contact, ook als de conciërge niet te zien of te bereiken is. De vraag is ook of hij mijn onrust snapt, want hij woont in het schuurtje voor de voordeur en heeft ook (nooit) elektriciteit…(hij laat zijn telefoon in huis op). Anyway om 18.45u komt een dame van de beveiliging, zij vindt Philip en samen hebben ze binnen 10min de stroom geregeld (moest even betaald worden). Er is weer licht, stroom en wifi, wat een verademing! De deuren en ramen worden gecontroleerd, alles netjes gesloten en om 19.45u is ook de bewaker er, aldus de eigenaar. Met lichten aan, ramen en gordijnen dicht zit ik sowieso wel goed. In het donker was het een ander verhaal en gordijnen doen eigenlijk erg veel. En dus kan ik rustig weer een rare salade in elkaar flansen, want koken heb ik toch echt geen zin meer in. Nog even wat bellen en bloggen en de eerste week zit er echt op. De nieuwe werkweek komt eraan en hoog tijd voor mijn bed!