Maandag 13 mei: Bedonderd

Het is maandag, de nieuwe week is begonnen. Het is donker met de verduisterende gordijnen en stil in het vrijstaande huis en dus moet de wekker mij om 5.30u in zijn eentje wekken. Een nieuw huis en mijn weg vinden, alles bij elkaar zoeken voor de nieuwe werkdag kost toch tijd, dus ik ben pas 2u later (7.30u) op werk, al is het 10min lopen. Het is nog zeer aangenaam op dit tijdstip en het is prachtig om te zien hoe we allemaal -in een kleurrijke- optocht naar werk lopen.

Alle info die ik vorige week heb verzameld orden ik anders in mijn rapport en ik verwerk mijn verzamelde foto’s van ijzerverrijkte mais. Ook onderzoek ik of het ‘maize’ of ‘corn’ is qua Engels, echter dit blijken toch echt 2 verschillende producten. (Sweet) corn is een product voor menselijke consumptie en mais bevat meer olie en wordt vaker industrieel gebruikt voor b.v. brandstof (ethanol) of het maken van plastic, of voor diervoeding, maar dat geldt ook voor (field) corn. Tja in het Nederlands hebben we hier volgens mij geen verschillende benamingen voor… en blijken beide door elkaar te worden gebruikt. Corn is veel kleiner en het klinkt ook logischer als staple food in Malawi. Alle verpakkingen in de supermarkt bevatten echter ‘maize’ en ze zijn verrijkt met ijzer, terwijl dat volgens mij maar het geval is voor 6% van de industriële maismeel… Nou ja laten we het erop houden dat maize en corn verschillend zijn en beide een andere voedingswaarde en ook een andere ijzerwaarde hebben. Nu is het wellicht verbazingwekkend dat mais ijzer bevat, maar het is hier de ‘staple’ food en als je maar veel van iets eet, krijg je vanzelf een hogere hoeveelheid nutriënten binnen. Ruim 75% van de ijzer inname komt hier dan ook uit de consumptie van mais(meel)…! Komt ook wel doordat vlees, vis en ei weinig worden gegeten, bonen daarentegen wel weer frequent.

Al snel blijkt dat internet er wel heel veel uit ligt en meer eruit dan eh.. erin. Er is een onderzeekabel breuk waardoor… jawel… 80 miljoen mensen in Oost-Afrika tegen dit probleem aan lopen. Dus nee we staan er niet alleen in 😉. Gelukkig werk ik toevallig grotendeels offline vandaag en heb ik er wat minder last van. Als later blijkt dat dit dagen, nee weken gaat duren is dat toch wel een heel slecht vooruitzicht!

Kesso en ik lunchen op weer een andere plek als iemand me aanspreekt. Hij vroeg of ik hem niet herkende, ik antwoord ontkennend. Hij geeft aan dat het Philip is. Mijn conciërge heet Philip, en andere plek, andere locatie, ik heb hem niet kunnen plaatsen. Schaam schaam. Hij vroeg geld, MKW 11.500 voor een busrit, want het lukte niet op een andere manier te reizen. Ik vond 6,- wel erg veel en dat hij dit niet elke dag kan vragen. Maar ga toch -overrompeld- (immers vol schaamte dat ik hem niet herkende) akkoord als ik zie dat ik zelf dan ook nog net kan eten. Ik geef hem 8.000 en besluit toch even verhaal te houden als ik thuis kom. Ten eerste; ik heb de voordeur niet afgesloten zodat hij in en uit kan lopen en hij gaat weg? Hoezo is hij niet aan het werk? Voor dit geld kan je half Malawi afbussen volgens mij, dus wanneer komt hij überhaupt terug?

Als ik thuis kom vraag ik hem hiernaar als hij gewoon voor het huis zit. Hij weet van niets en dan zie ik het, Philip is mijn Philip helemaal niet! Die man was wat groter, gladder geschoren en beter gekleed maar wel een vergelijkbaar gezicht. Wtf! Ik ben erin getrapt! Ik voel me zo dom! Als ik dit toch nog even met Philip wil bespreken is de taalbarrière een obstakel en komen we niet verder. De €4,- is eigenlijk een hele goedkope les om lering uit te trekken😉. Al zou een groter bedrag nooit tot akkoord hebben geleid, dat heeft de andere ‘Philip’ wellicht zelf ook begrepen.

Dan is het 18.15u en een deja vu van gisteren; Stroom valt uit, het is pikkedonker, Philip is vertrokken en de bewaker is er niet…. Dit keer blijkt de hele stad zonder stroom te zitten, zijn de kaarsen en zaklamp al bij de hand en is het een kwestie van geduld hebben tot er 20min later alweer (voelt veeeel langer) stroom is. Tja dit is Afrika. Ik denk dat ik straks thuis blij ben met het vertrouwen dat alles gewoon werkt! En morgen maar eens uitzoeken hoe het gas werkt, want stroomuitval is toch vaker een probleem dan je lief is!

Dinsdag 14 mei: Geshockeerd

Het is dinsdag, nieuwe dag nieuwe kansen. En ontwikkelingen! Het is een officiële feestdag namelijk Kamuzu day. Ze vieren de ‘verjaardag’ van de grondlegger en voormalig president van de natie: Ngwazi Dr. Hastings Kamuzu Bandamini. Zijn geboortedatum is onbekend, aangezien deze plaatsvond toen er geen geboorteregistratie was, maar Banda zelf gaf vaak als geboortedatum 14 mei 1906 op, later zou er bewijs zijn dat hij reeds in 1898 is geboren. Hoe dan ook deze dag wordt aangehouden om aandacht te geven aan hem en de geschiedenis van Malawi. Er zijn wat activiteiten maar lijkt niets groots en dus zou ik net zo goed kunnen werken, ben immers nog geen week bezig. Maar of iemand bijtijds op kantoor gaat zijn, is de vraag. Ik besluit thuis op te starten en het aan te kijken.

Ik ben dus thuis aan het werk en er komt een dame binnen. Ze heet Loveness, blijkt de schoonmaker te zijn en vraagt in perfect Engels of ze mijn kamer mag schoonmaken. Later gaf ze aan wel elke dag te willen komen. Dus ik heb óók een schoonmaker? Wooooh… Terwijl ik buiten aan het werk ben komt de eigenaar met een onderhoudsman. De eigenaar, Peter, wil even kijken hoe alles erbij staat en de waterkoker repareren, terwijl de klusjesman zich bezig houdt met het afmaken van een van de kledingkasten. Het moment om gelijk ook te vragen of de wc en douchedeur wat opgeschuurd kunnen worden, want die kunnen nog niet dicht (ze schuurden alleen de deuren op die ik opgaf niet te kunnen sluiten…) Terwijl Peter de waterkoker open maakt en probeert te repareren raken we in gesprek. Hij heeft in Engeland gestudeerd en gewerkt en is nu docent scheikunde, is gespecialiseerd in toxicologie en was voormalig minister van gezondheid hier in Malawi. What the fuck! Als we spreken over de ijzerverrijking, corrigeert hij mij, want er zou wel degelijk verplichte ijzerverrijking van mais zijn. Dus verwijst hij naar een bepaald document waar notabene zijn handtekening onder staat. Hij brengt me ook in contact met de klinische diëtist waar hij toen veel mee samenwerkte. Als we verder gaan in het gesprek weet hij als toxicoloog natuurlijk ook veel over aflatoxine waar iemand over begon vanwege de pinda’s die je overal op straat kan kopen. Maar wat ik las en nu krijg bevestigd is dat mais zelfs een groter probleem is. Aflatoxine is een gifstof gemaakt door schimmels en de schimmels groeien in warme vochtige grond, dus met name in Tropische gebieden en dus in Malawi. De schimmelgifstof komt vanuit de grond in producten terecht en zelfs in producten die gemaakt zijn van deze grondstoffen of zelfs in melk van koeien die besmet voer eten. De toxines zijn thermostabiel, dus verhitting maakt het niet onschadelijk. Op de korte termijn is het alleen schadelijk bij grote hoeveelheden en op de lange termijn kan het het risico op (lever)kanker vergroten. De producten die mensen zelf verkopen worden natuurlijk niet gecontroleerd, dus potentieel kan ik teveel binnen krijgen. Ik besluit dat ik met mijn verblijfsduur en de hoeveelheden die ik eet, geen zorgen over hoef te maken en laat dit onderwerp voor wat het is.

Omdat meneer de chemicus in GB bezig was met medicatie ontwikkeling (bij GSK), komen we uit op Ozempic/GLP1 waarbij zij juist bezig waren met een andere variant met vergelijkbare effecten op diabetes en gewichtsverlies. Iets waar we vanuit het leefstijlzorgloket en diabetesteam ook veel mee te maken hebben. Wat een kleine wereld!

Ondertussen zijn zijn inspanningen de waterkoker te repareren iets minder vruchtbaar. Hij legt gelijk uit hoe het gas werkt: er is een losse tank met knop die simpelweg open gedraaid moet worden – ik nam alleen geen enkel risico omdat mijn reukvermogen me in de steek laat me te behouden voor gevaarlijke situaties-. Laat ik ook gelijk de magnetron testen zodat we weten of en hoe alles werkt. Als ik mijn hand op de magnetron leg sta ik onder stroom. Ik doe dat nogmaals en ja, het trillen is stroom. Hij merkt het ook en constateert dat er iets met de magnetron is. Ik stel voor een ander stopcontact te proberen. Dat gaat goed, maar na een paar minuten begint de magnetron opnieuw te trillen. Het zijn de stoppen!

Ondertussen ligt de laptop elders aan de lader, maar als ik die erbij pak vanwege het gesprek over ijzerverrijking, sta ik nogmaals onder stroom! Via de laptop en daarna nogmaals via het snoer. O.m.g. Ik ben blij dat de eigenaar er is en ziet en voelt wat er gebeurt. De elektricien wordt gebeld om langs te komen. Een uur later voel ik nog steeds de naweeën in mijn armen en benen. Aij! Als dat maar geen blijvend gevolg is van die shocks! Zo erg voelde het niet dat ik met mijn lekenverstand kan verzinnen dat het langdurige naweeën heeft…. Overigens ging de elektricien eerst de magnetron openmaken en wilde niet luisteren dat het meerdere stopcontacten betrof, wel wilde hij best zien wat er gebeurde als ik de laptop weer aansloot, maar ik ben allang blij dat die nog werkt…! Ik ga weer aan de slag met mijn eigen werk en hij met de zijne…

Peter is inmiddels weer weg en appt dat ik nogmaals moet herhalen dat de elektricien alle stoppen moet controleren. Al is zijn reactie dat hij niet weet welk stopcontract een probleem is en dus welke hij moet controleren. Dus ik bevestig nog maar eens dat hij elk stopcontact in ieder geval in de woonkamer moet nalopen. Ik zie hem de magnetron meenemen om de effecten te beoordelen… Volgens mij had Peter betere tools bij zich…!

Ik ben afgeleid van werk en besluit veldwerk te combineren met boodschappen doen en de markt op te gaan voor avondeten. Bruin brood is lastig en ik zoek een bakker op in het centrum, een kilometer of 3 verderop. Het duurt niet lang of er komt iemand naast me lopen. Meestal vind ik dat niet erg als er een normaal gesprek uit volgt. Gezien zijn Engels niet veel beter is dan mijn Chichewa is van een gesprek geen sprake. Wel kan hij aangeven dat hij met me wil trouwen. Dat ik ben ‘getrouwd’ wil hij niet begrijpen. Ook als ik prachtige vogels spot en dus extra blijf treuzelen en fotograferen, raak ik niet van hem verlost. Dat gebeurt pas als ik afsla. Hehe. Dat is gelukt, maar bruinbrood helaas niet.

Later loop ik een paar meter achter een vrouw die exact mijn route loopt met de verschillende afslagen. Ze kijkt geregeld achterom. Geloof dat zij nu denkt dat ik, die azungu, haar volgt!! Tja je weet het nooit hier 😉. Mzungu heet hier azungu blijkbaar en betekent net zo goed ‘(witte) buitenlander’. Op de markt scoor ik zoete aardappelen en groente waarvan ook ‘google lens’ me niet kan vertellen wat het is, maar het is achteraf waarschijnlijk Chinese kool. Nog even de rode bonen 2u koken en dan kan ik eten met het prutje wortels, tomaat, chinese kool, ui en knoflook en het smaakt weer heerlijk. Denk dat de chili knoflook poeder alles op smaak brengt! Overigens is het de eerste keer dat ik gedroogde bonen bereid en door geregeld weer een kopje water toe te voegen is het uiteindelijk goed gelukt. Woooh, volgens mij neemt het wel 5x de hoeveelheid water op!

Woensdag en donderdag 15,16 mei; komt ze of komt ze niet?

Woensdag en donderdag zijn gewoon werkdagen, waarin ik steeds verder kom, maar weinig spannends over te melden valt. Wel gooien we alles waarschijnlijk toch echt om. Ik zou een voedselfrequentie vragenlijst (FFQ) maken, maar heb zelf twijfels na mijn literatuur research of dat wel zo zinvol is en of het beter anders kan. Kesso en ik hebben een meeting met mijn supervisor vanuit NL en een onderzoeksdietist van de WUR gespecialiseerd in dietary assessments en dat speciaal in ontwikkelingslanden. Met elkaar besluiten we over te gaan op een weighed food record (maaltijden ter plekke wegen) i.c.m. 24u recall (navraag over de maaltijden buiten gewogen momenten) en FFQ voor de minder frequente maaltijden. En ja dat klinkt wel passend, want als nsima 75-80% verantwoordelijk is voor de ijzerinname, dan zijn afgewogen porties belangrijker dan gestandaardiseerde porties waar je snel fouten mee maakt. Echter, ik heb al wel een rapport van 25p geschreven wat betrekking heeft op de FFQ… Nou ja, met deze aanpassing tot gevolg en het houd je van de straat. Of nee brengt me misschien t.z.t. meer op straat! (pilotten op scholen!)

Als ik ’s avonds thuis kom zie ik dat de bewaker wel wat van mij wegheeft. Elke dag komt hij wat eerder ‘op werk’, moet blijkbaar even inkomen en zal over een paar dagen er vast keurig om 17u zijn…! Zijn werk bestaat overigens uit slapen op de grond op het terras. Maar gezien zijn zeer magere salaris is het niet slapend rijk worden…! Philip lijkt het wel gezellig te vinden iemand erbij te hebben, dat maakt zijn avond minder saai. Mijne daarentegen.. Ik zit binnen en behalve muggen en gekko’s komt hier weinig in beweging. Nou ja… in de (niet-functionerende) open haard komt toch wel degelijks iets af en toe in beweging. Voor een muis lijkt het wat te groot, een rat heb ik liever helemaal niet… Hij/zij is gelukkig banger voor mij dus het duurt nog even voor we oog in oog komen te staan, als dat al gaat gebeuren. Ondertussen maak ik de Thobwe open, het drankje wat ik onlangs heb gekocht. Het witte drankje ziet er uit elkaar gezakt uit dus ik ga flink schudden en gok dat het nog goed is. Maar als ik wil openen merk ik al snel dat een gefermenteerde drank erg bruisend is en het duurt zeker een half uur al spattend voor ik langzaam maar zeker het flesje open krijg. Het ziet er wat bruiner uit maar smaakt nog prima. En de volgende dag geen buikklachten, dus het is goed.

Woensdagavond rond 19u zou Kendi, mijn huisgenoot, komen. Dus had ik al vooruit gekookt zodat we e.e.a. snel kunnen opbakken. Maar haar tussenstop in Nairobi van een paar uur werd nog wat langer. Van vertraagde vlucht werd het een gecancelde vlucht. Na veel onzekerheid blijkt dat ze met de volgende vlucht mee zal komen, 24u later..! Maar als ze een dag later aankomt in de hoofdstad Lilongwe is haar bagage er niet. Die optionele binnenlandse vlucht van Lilongwe naar Blantyre heeft ze niet geboekt wat een geluk lijkt, want die heeft ze gemist. Echter de reden niet te vliegen maar te taxiën, was omdat ze zoveel bagage had. Haar taxi vanuit Zomba was natuurlijk ook al lang onderweg om de rit van 4++u te overbruggen. Donderdag zal deze taxi haar alsnog hierheen zal rijden. Maar eh… wel zonder de vele kilo’s bagage. Ze zal voor zichzelf misschien ook wel 30-40kg hebben, maar ze neemt ook massa’s maandverband voor de studie mee. Maar waar dat nu allemaal is….? Zij zal wellicht eerder in Zomba zijn dan haar bagage in Lilongwe….

Ik weet eigenlijk niet meer dan dat ze in Lilongwe is geland en verwachtte haar om 19u, maar dan 24u later. Als ik wil gaan koken bedenk ik dat ik haar via de taxi kan bereiken. En inderdaad, via het taxibedrijf krijg ik te horen dat ze pas na 16u vanuit Lilongwe is vertrokken na de papieren rompslomp vanwege de niet ontvangen bagage. Ergens tegen 22u is ze wel hier. Ik wil haar toch even spreken, krijg het nummer en zelfs direct Kendi aan de lijn. Ze baalt, want alles, maar dan ook alles zit in haar ruimbagage. Of ze om 22u nog zou willen eten? Graag want ze heeft sinds de vlucht niets kunnen eten….

Rampzalig zou je zeggen. Dan valt mijn stroomissues (geen dan wel overmatig) 100% mee. Maar alles moet je altijd in perspectief zien. Het kan altijd erger. Een enorm bedrag vanuit Zwitserland is in maart getransferd naar de instituut TRUE voor personeel en andere kosten van het project. Maar er was al even wat onduidelijkheid waarom dat geld maar niet aankwam. Vandaag blijkt, ze zijn gescammed! Ergens is in mailverkeer bankgegevens veranderd en zijn mails onderschept, fake mails vanuit andere personen verstuurd en puntje bij paaltje, en niet te missen groot bedrag verdwenen, foetsie, weg. Mijn onderdeel wordt niet beïnvloed (bovendien krijg ik geen salaris), maar voor het phd-traject heeft dit minimaal vertraging tot gevolg…

Vrijdag 17 mei; nog een dag en het is alweer weekend!

Jeetje het heeft vannacht gewoon geregend! Gisteren laat kwam Kendi dus toch nog aan, een dag later, door het pikkedonker waardoor langzaam moeten rijden. Ze heeft doodsangsten uitgestaan, is uitgedroogd omdat ze mogelijk niet ergens naar de wc kon en ja die maaltijd kon ze ook goed gebruiken. Het verhaal over de vlucht is te indrukwekkend voor ogen. Het is een kwestie van het dagelijks overboeken van vluchten waardoor je gewoon pech kan hebben en niet mee mag. Terwijl ze in een bijna lege vlucht naar Nairobi vloog, was de vlucht erna te vol. Haar bagage zou zijn doorgelabeld maar krijgt ze terug, men gaf aan dat de vlucht vertraagd was, maar niets van dat alles, ze was samen met een paar anderen gewoon net teveel… Mogelijk kijken ze ook naar je retourvlucht en als het maar voldoende tijd tussen zit, moet je de vertraging kunnen veroorloven of iets degelijks…. Ze kreeg een visum, hotel overnachting en taxi geregeld, maar de taxi kwam de volgende dag wel zo laat, dat ze bijna haar vlucht miste! Ook weer gedonder met de overbagage (2x 23kg zat ze overheen) en dat werd bijbetalen en blijkbaar vonden ze het ook te veel om mee te nemen en dus ging de bagage niet mee….

Maar ze is er en we gaan aan het werk, en regelen de basics; simkaart, boodschappen, etc. Haar eerste keer Afrika! En omdat we teveel zware spullen bij de supermarkt halen gaat ze ook gelijk voor het eerst op een motor, en dan wel gelijk met z’n 2en achterop 😉. De dag verloopt maar rommelig en we besluiten er wat vroeg de brui aan te geven. We wandelen met z’n 3en (Kesso, Kendi en ik) via ons huis de berg op naar Kesso’s woning. Een flinke steile klim, waar het ook tegen zonsondergang eigenlijk te warm voor is. Rood en bezweet zijn we precies als het echt te donker wordt op plek van bestemming. Gezellig samen tafelen en dan zit de dag er alweer op. Als we om 21.15u een taxi proberen te regelen, is dat lastiger dan gedacht. Maar het lukt. De Zomba-app groep is dan toch wel ideaal; oproep plaatsen voor een andere betrouwbare taxi en hop de namen poppen binnen. In de avond is het toch echt een kwestie van een autotaxi, overdag spring ik liever (achter)op de motor! Voor 6.000 kwacha (€3,-) komen we veilig thuis en kan Kendi bijkomen van de moeizame dagen…

Jaaa weekend; 18 en 19 mei

Zaterdag doen we rustig aan; handwasje, wandelingetje over de markt, belletjes plegen in de tuin, echte (filter)koffie drinken, etc. Doen alsof je gewoon thuis bent dus. Maar zondag willen we meer; we willen ontdekken en gaan om 8u aan de wandel. We wandelen over de ‘markt’ die volgens mij altijd en overal is, lopen de bergen in, groeten ontzettend veel mensen en oefenen op die manier gelijk onze Chichewa. We worden echter oooooveral herkent, we lijken wel celebraties! Anoniem zijn zit er met onze witte huid niet bij. Het ergste is dat mensen ons gewoon komen vertellen wat we gisteren op de markt een paar kilometer verderop hebben gekocht!! Kinderen vinden het gewoon leuk of spannend en waar we ook lopen, het is zondag en overal horen we kerkliederen. Malawi is een gelovig land en als we een berg oplopen komen we langs diverse kerkjes, zien mensen met een bijbel zitten lezen of gezang, en zelfs geroep om de duivel uit het lichaam te verjagen… Een superindrukwekkende en mooie wandeling door Zomba! Via onze bonendame Grena lopen we naar huis voor lunch, maar tegen de tijd dat we thuis zijn ben ik misselijk en te moe van de honger en val in slaap. Met een door Kendi verzorgde geroosterde boterham met avocado knap ik wat op, we lunchen vervolgens nog even echt en dan moeten we maar weer in actie komen. Voor het eerst wordt een ‘gedichten&muziek festival’ georganiseerd en daar willen we bij zijn! Met de taxi gaan we erop af, en genieten van prachtige gedichten (veelal in Engels) en gezellige muziek.

Zeer komisch, als we sap bestellen krijgen we een liter pak sap die zo uit de supermarkt kan komen. We eten er heerlijke samosa bij en als het om 21.30u is afgelopen voelt dat erg laat. Dat verplaatste ritme went snel! We kunnen een lift krijgen van iemand die niet alleen in onze wijk woont, maar zelfs in onze straat. Lala brengt ons voor de deur en we kennen gelijk een buur! Snel naar bed, maar snel en goed slapen zit er niet in. Ik was al de hele avond opgeblazen maar nu doet mijn buik erg veel pijn…! Even later schrik ik wakker, bereik op tijd de wc en loop leeg. Gelukkig maar 1 kant op eruit, al had ik al een emmer bij de hand. Mijn eerste voedselvergiftiging… 2 weken hier… dat gaat vast niet de laatste zijn…!