Maandag 27 mei t/m zondag 2 juni

Alweer ruim 3 weken hier, wat vliegt de tijd en wat went het snel hier. Het lijkt alsof ik wat minder avontuur begin te krijgen, maar dat zal de gewenning zijn. Werk is gewoon werk, ik lees me in in de verschillende dietary assessments en waarom we het een of het ander of vooral drie verschillende vormen van voedingsnavraag combineren. Het gaat om de gebruikelijke ijzerinname en hoeveel dagen zou je dat moeten navragen om een goed beeld te krijgen..? en hoe ga ik om met de standaard methode en de inname van ijzer vanuit vooral nsima? En hoe zit het verder met de context van de studiepopulatie, de voedselonzekerheid, eten op boarding schools, de voors en tegens van alle opties die weer open staan, etc. Weinig boeiends om hier te delen. Ben vooral veel aan het lezen en typen… Begin wel vrienden te worden met Zotero, een referentietool waar ik veel mee zat te stoeien. Had dit allemaal óók in NL kunnen doen (5dgn pw 8-10u binnen typen), maar je kan je echt geen beeld vormen over het eten als je dat zelf niet dagelijks uittest, bekijkt op de markten en je de cultuur eigen maakt… Of zou jij wel liever thuis zitten…? 😉

 Veel kleine dingen die me verbaasden worden ook normaal. Zoals die wc-papier op werk die dan gewoon op is voor de week voorbij is. Je leert eerst de wc-papier te checken voor je van de wc gebruik gaat maken. De gekke eieren van kippen die overal rondscharrelen en (de rotzooi) eten wat ze tegenkomen. En dus zijn de dooiers soms geel, maar ook net zo vaak zo bleek dat soms zelfs het verschil tussen dooier en eiwit niet te detecteren is. Of dat je eten bestelt bij de lunch, je hoort dat je moet wachten op je patat (de pan olie is al vol) en na 10min te horen krijgt dat er überhaupt geen aardappelen meer zijn en je wat anders moet kiezen. Of dat we allemaal hetzelfde bestellen maar vaak allemaal net wat anders moeten betalen. En de markt, ook zoiets, dat het eten (groente, fruit, aardappelen) altijd in een stapeltje ligt en je per stapeltje betaalt. Voor tomaten betekent dat dan 4-5 tomaten, maar sperziebonen liggen in hoopjes van 110g. En de meeste stapeltjes kosten 500 kwacha (€0,25). Misschien is het stapeltje wel gewoon naar waarde ingedeeld realiseer ik me nu! Wat me toch nog wel verbaasde is dat de zoete aardappel niet alleen veel beter verkrijgbaar is, maar ook veel goedkoper (2 kg, €0,50 i.p.v. het viervoudige) dan de gewone aardappel die ‘irish potato’ wordt genoemd. Die laatste is wat lastig te vinden en lijkt standaard als patat te eindigen. En verder is het qua eten een kwestie van proberen; wat voor groene bladeren het ook zijn, gewoon roerbakken, je merkt het vanzelf of het gaar is of niet en dus eetbaar of niet. En welke pinda’s zijn rauw (doppindas) en welke gebrand (plastic zakje)? En hoe brand je ze zelf? (in de oven op 180 ‘C en goed opletten – heerlijk!). Oh… niet meer in een plastic zakje bewaren, gegarandeerd schimmel als resultaat!

Wat dat betreft is het dagelijks blijvend vernieuwend en leerzaam. Welke bonen kook je in 40 minuten en welke in 2 uur gaar? Ja zolang koken is de normaalste zaak van de wereld… Ik denk -natuurlijk- aan het gasverbruik dan wel energieverbruik (nee helaas geen zonnepanelen hier te vinden), maar ik zit er naast. Hier kookt 77% op (zelf bij elkaar gesprokkeld) hout en 20% op kolen, dus gas en elektriciteit zijn zeldzaamheden…. Ik leer ook dat kolen o.a. gebruikt worden vanwege de bonen, juist omdat het zo lang duurt. En vooruit koken en in de koelkast bewaren zit er niet in, want driekwart van de mensen heeft helemaal geen elektriciteit en dus een (werkende) koelkast…

 Maar goed ik begrijp wel meer niet want bonen zitten soms in hun jasje, maar ik snap niet altijd of ik dat jasje wel of niet kan eten en wel of niet mee moet koken… In het Engels kom ik er vaak niet uit, maar gelukkig ook vaak genoeg wel.

Overigens zat ik een middag in de tuin te werken toen er weer een aap door de tuin sjeeste en bijna de tuindeur nam om de tuin te verlaten, maar klimmend over de muur was net wat sneller. Zoooo gaaf! Meestal moeten we het doen met de meest prachtige vogelgeluiden met soms ook beeld erbij. Die vogels die bij zonsondergang worden vervangen door vleermuizen, ook een prachtig gezicht. Oh en misschien veel gezien door anderen, maar ik ken het niet zo; kalkoenen! Wat een prachtbeesten!!

Deze week waren mijn beide collegae wat ziek, de ene had diverse verschijnselen die aan malaria deed denken, maar de test was gelukkig negatief. Wat ze wel had is onduidelijk maar ze verdenkt de Malarone (profylaxe) ervan. Een andere collega van werk bleek het weekend wel wat stilletjes en bleek juist geen kater maar wel malaria te hebben. En bij mijn huisgenoot speelde haar buik flink op. Dingen die hier allemaal kunnen spelen, maar zoveel van die vage klachten die allemaal verschillende oorzaken kunnen hebben. En met malaria is het wel echt opletten; binnen 24u moet je actie ondernemen anders (i.i.g. zonder profylaxe) loop je risico op levensbedreigende situaties… Zelf heb ik weinig klachten; ik eet meer groente dan ooit (2-3x per dag warm eten…), leef gezonder zonder alcohol (bij grote uitzondering een glaasje) en ben nog altijd malaria vrij voor zover ik dat kan beoordelen. Oh nou, wacht, ik had deze week wel degelijk veel klachten; van woensdag tot vrijdag was mijn lichaam stijf en pijnlijk… Echter de duidelijke verdachte was toch echt de aerobics wat op niveau bejaardengym gegeven werd. Ik beweeg hier minder dan ooit en sporten is zeker al een tijdje geleden, dus was al bang dat het merkbaar zou zijn… en of! Oh en rsi speelt ook weer op… 12 uur achtereen werken is ook niet zo gezond, gelukkig gebeurt dat niet vaak.

Vrijdag is mijn 2^e huisgenoot Sophia aangekomen, zij blijft 6 weken. Ik ben benieuwd hoe zij gaat aarden hier! Kendi en zij lijken erg veel aandacht te krijgen (zijn dan ook mooie, jonge dames) en dat is niet altijd even prettig voor ze (geregeld onprettig te noemen)! Even een simkaart kopen zonder ten huwelijk gevraagd te worden zit er niet bij…

In het weekend werden onze goede ambities om te sporten snel overboord gegooid. Om 8u aerobicen werd tot minimaal 8u uitslapen. In de loop van de ochtend werd het tijd voor sightseeing, ik aan de wandel via de ‘barracks’, de dames wat later met de motor naar de stad. Ik had een prachtige rustige wandeling door het gebied waar ook het leger hier zit. Het zou mogelijk niet mogen, maar niemand hield me tegen en zo kon ik met een mooie detour met prachtige plaatjes o.a. van vogels mijn dag starten tot ik in het centrum uitkwam.

Daar kon ik terug naar de kleermaker om mijn te krap gemaakte jurk weer iets groter te laten maken. In de ‘markthallen’ treffen we o.a. de sectie kappers en schoonheidsspecialisten. Wat cool! Het lukte me om een kwartier ongestoord op een trap plaats te nemen en mensen te kijken, net als een paar andere lokalen. Niemand die me stoorde en niemand die zich aan me stoorde, heerlijk!

In de supermarkt Chipiku was het zoeken geblazen, want glutenvrij is toch best lastig als je heel strikt moet zijn zoals Sophia (en Kendi). Het wordt ook een beetje een verrassing hoe we dat met elkaar in een huis gaan doen, want mijn brood toasten in de pan met een houten spatel is al niet erg gewenst…  daar rekening mee houden is geen probleem, maar geen brood of muesli meer eten wel, dus het wordt uitvogelen met elkaar! Ook jammer dat we niet met z’n 3en op 1 motor passen, dat is toch echt net teveel 😉.

Ze eten hier graag cassave en dat ligt hier overal op straat. Ja ook letterlijk. Een Malawische collega gaf aan dat we echt witte cassave moeten hebben en die treffen we hier in het centrum. Geen van ons heeft er ervaring mee, dus eerst goed googlen, want het bevat de giftige cyanide, waardoor de juiste manier van bereiden (vooral lang genoeg) heel belangrijk is. Ook ontdek ik sorgum, een graan die glutenvrij is, waardoor we mogelijk wel pap kunnen maken zonder dat het risico’s voor een van ons met zich mee brengt…

Op zondag is het tijd voor een wandeling naar het Zomba Plateau. Omdat Kendi zich niet zo lekker voelt, vertrekken Sophia en ik met z’n 2en om 6u10 voor de route van 6km met 650 hoogtemeters. We zijn altijd gericht op de zuid en oostkant vanaf onze woning, maar vertrekken nu eerst maar het Noorden via de doorgaande weg tot aan een dorp verderop, waar we een onverhard pad inslaan. Vanaf daar gaan we langzaam verder omhoog bijgestaan met mooie taferelen, groetende mensen en wuivende kinderen. Het is prachtig om door dorpen te lopen wat nooit ongezien lukt. In het dorp is een waterpomp waar de kinderen in de rij staan hun emmers te vullen. Een erg mooie route waar naar verwachting weinig azungus komen en het leven van de mensen al flink op gang is gekomen, al is het nog geen 7u.  

Even later vinden we de potato path, tenminste, er lijkt iets van een pad te zijn op de exacte plek dat de navigatie-app Osmand (‘Ossie’) aangeeft. Hoe verder we het steile ‘pad’ oplopen, hoe meer we het gevoel hebben dat het toch echt een akker is. Als we (lees: ik) paars aangelopen -volgens de kaart- bijna op bestemming zijn, is er geen pad meer of een pad van te maken. Vanuit onze fietsreis weet ik dat Ossie ons altijd graag het bos instuurde, maar nu maakt hij het wel heel bond. Terug is geen optie. Nou ja i.p. altijd, maar dat voelt niet goed (heb een hekel aan teruggaan), bovendien verliezen we alle hoogte. We banen ons door de begroeiing heen, al gaat het niet vanzelf. Als onze armen flink gestriemd zijn, vinden we een trail, volgens Ossie het Ndisale trail. Wauw, een echt pad, een heel mooi pad zelfs! Maar niet de potato trail…. Ondertussen is het al 9u45 en zijn we 3,5u onderweg en nog geen 5 km gelopen… na een goede pauze weer te zijn opgeladen, is de laatste kilometer een fluitje van een cent. En ook nog eens indrukwekkend mooi, het is hier gewoon tropisch! De natuur is prachtig en de vogels…!!!  

Als we uitgerust zijn, wandelen we over de weg naar beneden en komen hier en daar in gesprek met groepjes mensen die ons graag fotograferen, ik ga liever aapjes fotograferen en dat lukt 😉.

We lopen wat langzamer dan verstandig is en de tijd dringt, dus er moeten keuzes gemaakt worden. De dames willen wel graag met een motortaxi naar beneden en een motor ‘fits two’, terwijl ik nog graag wat wandel dus dat komt eigenlijk wel goed uit. Ik mis echt mijn dagelijks wandel/fietsbeweging! Mijn dagelijkse beweging is immers 2x 10min woonwerk lopen….en that’s it….! Dus ik zet de pas er flink in om weer in het dorp van vanochtend uit te komen. Meerdere mensen herkennen me en een groepje dames vraagt dan ook waar ‘my sister’ is. Helaas heb ik weinig cash en tijd, anders kon ik gelijk even groente scoren, want waar je ook kijkt, overal staan kraampjes/ ligt groente en aardappelen te koop. Om 17u15 was ik thuis na in totaal 10km op de terugweg, waarvan 6km (met 650 hoogtemeters, eh.. dalingsmeters) in noodtreinvaart. Precies voor het donker en nauwelijks later dan de meiden die uiteindelijk hebben gelift om beneden te komen…   Het weekend eindigde daarmee weer actief en toch relaxt. Zomba heeft voldoende vertier te bieden, maar volgend weekend gaan we naar Liwonde NP, ik kijk er naar uit!