Maandag t/m woensdag 15 t/m 17 juli

Op werk hou ik me bezig met het verwerken van alle feedback, dus het optimaliseren van mijn manual en SOP en gebeurt er verder weinig spannends. Geen schoolbezoeken en geen andere activiteiten dan gewone werkdagen achter de pc. Alsof ik gewoon thuis ben dus…

De vis die ik heb meegenomen van lake Chilwa gaan we gelijk even testen; uurtje koken… in (maize)meel met kruiden leggen en opbakken/frituren, tja best goed te doen, maar wat bittere nasmaak. Dit heeft nog wat oefening nodig…

Woensdag ga ik uiteten met Laurel, want dit is toch echt de laatste week/dagen voor ze vervroegd vertrekt. Maar voor ik daar heen kan heb ik eigenlijk nog wel met Gracian afgesproken voor zijn les. Afbellen gaat moeizaam als iemand geen telefoon heeft en je niet weet waar hij woont… Dus bedacht ik dat hij me mooi kon vergezellen in de 4km ernaartoe, zoals hij me vaker ergens heen wandelt, maar hij wil eigenlijk (voor het eerst) aan zijn opdrachten in een boek werken. Ellis vindt dat ook prima, en zo schuift hij weer door naar Ellis en werken ze samen aan zijn Engels. Ik moet dan echt haast maken, want het wordt donker en alleen op straat is dan niet okay… Laura is een 19-jarige ambitieuze Amerikaanse en werkte aan een art & global sustainability project en mag een week naar Duitsland voor een congres. Van voor het eerst in Afrika, gaat ze in 1x door voor haar eerste bezoek aan Europa, wauw! We hebben best veel tijd samen doorgebracht en veel lol beleefd, maar daar komt nu een eind aan. Dus gaan we nog maar even samen uiteten bij Signature, waar ze -door hun Indiase invloeden- fantastische chapati’s met curry serveren. Heel fijn om het nog even zo mega gezellig af te ronden tot de taxi ons komt halen en we echt echt gedag moeten zeggen. Byebye, zwaaizwaai!  

Donderdag 18-7

Op het werk wordt medegedeeld dat een familielid van een collega is overleden, net als andere keren wordt dan een bijdrage gevraagd voor de nabestaanden (vaak tussen de 1000-5000 kwacha p.p.). Dit keer geeft een collega aan dat we naast een bruiloft toch ook een begrafenis moeten bijwonen als onderdeel van de cultuur. Daar ben ik het helemaal mee eens, al ligt een begrafenis een stuk gevoeliger. We praten er even over en we worden verzekerd dat alle collegae zijn uitgenodigd, dat iedereen welkom is, en dat de opkomst als steun wordt ervaren en het dus fijn is dat we met een hele groep gaan. Over de kleding hoeven we ons geen zorgen te maken. Maar tussen de uitnodiging en vertrek zit 2u en in die 2u veranderen wat belangrijke details. Mannen hoeven zich inderdaad geen zorgen te maken qua kleding, maar bij navraag bij anderen geldt dat zeker niet voor vrouwen! We móeten een chitenje dragen. Dat is een soort wikkelrok die zo’n ~90% (dorpen ~100%, stad ~75%) van de vrouwen hier draagt en wel of niet over een broek/legging of andere rok heen. Ellis, Pam, Kesso en ik willen allemaal mee, maar hebben geen chitenje. Op de naastgelegen markt heb ik ze nog nooit gezien en tijd om naar de stad te gaan is er niet. Ik ga langs Grena, mijn beanlady, met de vraag wat de dichtstbijzijnde optie is. Helaas inderdaad in de stad, maar ze heeft een andere oplossing; ze kan ons 4 chitenjes uitlenen en die nemen we met beide handen aan, terwijl we ondertussen doorzoeken. Op het werk is het druk genoeg, maar dit heeft nu alle aandacht. Als we even later met de geleende chitenjes in het busje zitten, zijn er slechts 3 andere collegae mee. Wij, buitenlanders, zijn nu in de meerderheid i.p.v. dat we opgaan in de groep collegae!

Het is lang rijden en zoeken, de bestemming heet het ‘6Miles’. Het dorp ‘4 miles’, is wel gewoon 4 mijl van de stad, maar dat lijkt met 6Miles niet op te gaan. Adressen zijn hier niet en niemand weet waar het exact is en dus rijden we eerst verkeerd om toch op tijd aan te komen. Er ontstaat wat stress of we wel de chitenje buiten de auto kunnen omdoen i.p.v. in de auto, maar eh… we hebben gewoon wat hulp nodig om te zorgen dat hij goed zit en niet zomaar afvalt!

Enorm veel mensen zitten hier en daar op de grond. Voorafgaand aan de begrafenis wordt er gegeten en daarvoor heeft een collega net ook een (levende) kip meegenomen (hele kip 9,000 = €4,50 = flinke investering voor deze collega!). De kip zat lekker in de bus naast ons te kakelen en zeiken… (lett)… We hebben tijd om meer te leren over een begrafenis. Het bijzonderst acht ik de late aankondiging of het snelle begraven. Reden: iedereen is uitgenodigd (geen post hier, gewoon tamtam) en hoe meer tijd eroverheen gaat, hoe meer mensen komen. De begrafenis is dan wel gratis, het eten voor iedereen kost (veel) geld. En juist omdat men hier weinig geld heeft, is het gratis eten geregeld reden om een begrafenis bij te wonen….!

Wij eten op de grond, met z’n allen uit enkele borden, maar wel altijd na eerst handen wassen, dat wordt nooit over geslagen. We eten voor het eerst volkoren nsima i.p.v. de geraffineerde vorm, waarschijnlijk is dat goedkoper, al acht ik het een luxe en smaakvoller!

We lopen in een stoet van een halve kilometer (of meer, zover kan ik het niet eens overzien) naar de begraafplaats. Onderweg lijkt er een bewuste splitsing tussen mannen en vrouwen te ontstaan. Ellis en ik lopen met een mannelijke collega en bij aankomst hebben we precies op tijd door dat alle vrouwen aan de ene kant en de mannen aan de andere kant plaats dienen te nemen! Gelukkig kan je ook op de scheidslijn plaatsnemen. Er worden gebeden opgezegd, veel & prachtig gezongen en familieleden worden per groepje naar voren gehaald om de laatste eer te bewijzen alvorens weer wat zand over de kist wordt geschept. Soms worden de dames (volgens mij waren er ook alleen maar dames?) hysterisch en schreeuwen het uit, waarbij de tranen over de wangen stromen. Iets wat we ook vaak zien bij het mortuarium van het ziekenhuis.

Het is een ritueel van zo’n uur of langer alvorens we in een lange rij weer afdruipen. En weer terug naar werk… shit. Bijna 17u, de dag zit erop. Veel geleerd, maar geen vooruitgang op werkgebied!

Vrijdag 19-7  Het weekend komt eraan!

Maar even knallen vandaag, want de tijd heb ik deze laatste 4 weken nog hard nodig! Maar ja.. eh… vanavond komen Lala en Kesso bij ons, Ellis en mij, eten en dus kost dat voorbereidingstijd! We gaan sowieso de Chilwa vis eten (1u koken, maar eerst 3x wassen….!), maar hebben nog wat groente, drank etc nodig. Dus we moeten echt even naar de supermarkt. Hmmm daarvoor heb ik geld nodig en dat moet ik eerst wisselen, dus via de zwarte markt dan maar… Dat laatste gaat moeizaam. Ze beloven wel met geld te komen, maar blijken geen geld voor handen te hebben. Het duurt een tijdje (en een paar keer van weglopen en terugkomen) voor ze dit toch toegeven, morgen, morgen gaat lukken! Ik heb echter bijna geen geld! Dat wordt passen en meten en rekenen en jawel… bij de kassa toch iets moeten terug geven omdat ik het niet kon betalen, shit! Misschien was vanochtend fooi geven aan al het personeel, niet het handigste moment!

Het eten is een succes! De visjes frituren we wat langer, en de oven bakt de pompoen met feta en zoete aardappelen lekker af. Ik weet nu zeker dat oranje zoete aardappelen véél smaakvoller zijn dan witte al zie ik aan e buitenkant het verschil niet. De 3kg pot mayonaise die Ellis noodzakelijk achtte omdat eerdere potten zo snel leeg gingen, kwam ook mooi van pas 😉   

Zaterdag 20 juli – rustig aan

Body says nooooo, dus ik slaap uit i.p.v. om 5u op en aan de wandel te gaan. Het wordt traag opstaan, de geleende chitenjes terugbrengen, 4WD prijzen checken en de stad in voor wat boodschappen en andere benodigdheden. Ik moet dus ook nog geld wisselen, maar de juiste mannen zijn niet op hun plek, ze worden gebeld  en ik deel mee dat ze het geld alvast kunnen verzamelen en ik wel weer terug wandel. Even later hoor ik elders in de stad ‘sister, sister’ wat ik eerst negeer voor ik omkijk, en dan herken ik de mannen. Ze denken dat ik ze vergeten ben, wat dus aangeeft dat zij helemaal niet gebeld zijn maar een ander. Hoe dan ook, ik bevestig mijn boodschap en keer na een kwartier terug. Nog geen geld, ik ga weer weg en kom nogmaals terug en als er dan nog geen geld is, vraag ik verder en komt eindelijk de reden. Diegene van het geld is er niet, en dus komt er niemand met geld. Ik geef aan dat het okay is en dat ik elders voor de betere koers (2.500) mijn geld ga wisselen en ga weer. Ondertussen leen ik van Ellis,  want met 150 kwacha kan je nog net een banaan kopen. Als Ellis en ik lunchen bij de supermarkt om de hoek (heerlijke verse lunches), komt een van de mannen weer naar me toe; ze gaan bij de bank geld halen en kunnen €200,- gewisseld krijgen. Ik ga akkoord en terwijl wij lunchen komt het geld ons tegemoet. Voor de supermarkt aan een tafeltje in de hoek voelt het ook wel veiliger. Maar als ze toch met 250,- aan kwacha aankomen zit ik 122 briefjes van 5,000 te tellen en blijken er toch veel meer ogen zicht te hebben op het geld onder de tafel. Toch verdwijnt de een na de andere bedelaar en wij ook zodra het geld geteld is. Misschien klinkt dit een rare onveilige plek, maar naast mij staan 3 bewakers van de supermarkt (elke winkel en supermarkt heeft diverse bewakers) en hier ben ik niet de enige vrouw met veel geld omringt door 10+ mannen…. Dus ja dit voelt veiliger, al voelt het geld wisselen steeds echt prima en lijkt het heel eerlijk te gaan. Het feit dat ik minimaal 2 maandsalarissen op zak heb voelt gewoon minder fijn… 

Zondag 21 Zomba plateau

Zaterdag niet wandelen, betekent zondag alsnog! Eigenlijk wilden Ellis en ik dolgraag naar de Chikala pillars, ‘mini-cappadocia’. Echter dat kan niet met een gewone auto en het huren van een (betrouwbare) 4WD is niet gelukt, ik wil namelijk een auto zonder kuren, die verzekerd is, want de vorige keer werd ik iets te vaak aangehouden…! Dus gaan we maar gewoon vanuit huis wandelen, via het dorpje verderop, naar het plateau. We bezoeken Williams waterval en eindigen zoals ik graag eindig – bij Kuchawe waar we aan het zwembad neerploffen.

Dit keer zijn we dermate vroeg dat het rustig is en wij eerder in bikini gesetteld zijn dan dat de hindostanen en moslims komen en we dus naar mijn gevoel minder de boel verstoren. Bovendien zijn er dit keer ook Malawische dames in bikini in het zwembad. Ze blijken echter niet te kunnen zwemmen en vragen me les te geven. Ik doe mijn best, maar om in een half uurtje iemand te leren zwemmen is natuurlijk niet haalbaar en dus houden ze hun zwemband om. We hebben wel veel lol met elkaar en dat is belangrijker!

Als we terug willen besluiten we wat tijd te sparen (ik moet echt nog wat doen aan stage) en liften we. Binnen no time zitten we in een auto met mensen erop staan ons naar huis te brengen en dat valt niet te weigeren, lief!

Wat een relaxt einde weer van deze week…!

Maandag-vrijdag 22-25 juli

Stage of werk is werk en gewoon doorgaan met dat waar ik al tijden mee bezig ben. Op dinsdag voel ik me helaas niet zo lekker en blijf thuis werken, zodat mijn eigen wc in de buurt is. Ik raak er best aan gewend, soms slaan de darmen even op hol en ach, dat is snel weer over. Dat moet nu ook, want we hebben een afscheidsetentje van Pam. Dit keer gaat ze echt weg en dat laatste moment wil ik niet missen. We eten opnieuw bij Casa Rosa en ondanks de zware, olie en zoutrijke Italiaanse maaltijd valt dit heel goed en hoef ik niet eens mijn doggiebag in te zetten!  Super gezellig maar helaas is het dus wel de laatste avond dat we met Pam doorbrengen en net als met Laurel bracht ook zij extra plezier en gezelligheid. Maar ze vliegt terug naar Tanzania waar ze als arts een project draait.

Op donderdag zijn we bij Lala op de BBQ uitgenodigd waar we haar Noorse vriend Anders ontmoeten. Anders is een gezellige, praatgrage arts die vlak voor de covid ook in Zomba hospital heeft gewerkt. Zijn ervaring was zo zo, dat je arts bent, betekent niet dat je overal in gespecialiseerd bent en ondanks dat dat duidelijk was, werden handelingen verwacht die hij niet wilde doen bij gebrek aan expertise. En toen kwam ook nog de corona en ja, hier wil je toch liever niet in het ziekenhuis belanden met alle tekorten aan alles en dus onzekerheid over je leven. Hij vloog toen snel terug en sindsdien komt hij met enige regelmaat weer hiernaar toe. We hebben een gezellige avond die ik eerst wilde afslaan vanwege de drukte, maar de verleiding – natuurlijk- niet kon weerstaan,

Vrijdag hou ik me bezig met heem en non-heem ijzer, de voedingsfactoren die de ijzerabsorptie verbeteren en tegengaan en eh… het weekend dat eraan komt. Ik heb Kesso kunnen overtuigen mee te gaan, heb een yogamatje en slaapzak kunnen lenen en kan een tent huren, dus we kunnen het weekend wandelen bij de Chikala hills!

Zaterdag en zondag 27 en 28 juli: Chikala hills

Om 5.45u begint de dag. Het lijkt de normaalste zaak van de wereld om in het weekend vroeger op te staan dan doordeweeks. Ik ben al redelijk gepakt, maar qua eten en drinken moet ik nog wat bij elkaar zoeken. Nog voor 7.15u ben ik op bestemming. De eerste auto staat er en nog geen kwartiertje later rijden we in een kolonne van 6 auto’s naar de Chikala pillars. Ik had al eens navraag gedaan naar de pillars en wilde er graag heen, maar het zou echt een 4WD-route zijn. En dat is duidelijk. Gelukkig zijn het ook alleen maar 4WD, want het is een flinke beproeving. Zeker ook voor onze bestuurster Mary, die de auto een week geleden heeft gekocht en haar auto nu pas leert kennen.

We komen heelhuids aan en moeten nog een minuut of 20 lopen om de mooie rotsformaties te bewonderen. Cappadocië in het klein! Erg mooi om te zien en ik word er wel weer blij van. Niemand van de groep kende Cappadocië en is ook verwonderd, zeker dat dit een creatie van de natuur is. Het is wel echt een kleine hoeveelheid pillars en veel moeite om hier te komen en daardoor waarschijnlijk ook niet zo populair, behalve bij wat klassen kinderen die we deze zaterdagochtend tegen komen.

Vijf km later zijn we terug bij de auto’s en blijkt er een probleem te zijn. Alle auto’s staan namelijk afgesloten op de parkeerplaats. Ook de auto waar sleutels in zijn blijven liggen, heeft zich afgesloten…! Blijkbaar een domme ‘slimme’ auto, want automatisch op slot gaan met de sleutels op de achterbank is niet heel fijn. Het duurt zeker 1,5u voor de auto open gebroken is. Wat niet zonder slag en stoot gaat. De een probeert het slot open te breken, de ander via de achterkant de achterruit eruit te halen, wat wel lukte, maar vanwege dubbelglas is 1 raam eruit onvoldoende.. en anderen probeerden via het raam de hendel te bereiken om het raam open te draaien. Welke kant die open moest was nog lang een raadsel, want alle andere auto’s hadden elektrische ramen en leverden dus geen vergelijkingsmateriaal. Toen het raam wat open ging lukt het ook het slot eraf te halen en in de auto te komen. Ondertussen was van de kabel wel de lak beschadigd en achterin een ruit eruit en de klep van de auto voor het eerst open gedaan, maar die ging niet meer dicht tot ook daarvoor geweld werd ingezet. En toen eigenlijk ook niet. Nou ja 2u later konden we verder. Kesso en ik hebben ondertussen alvast geluncht, gelukkig lust zij ook geplette broodjes met bruingeworden avocado en gesmolten kaas… ! 😉 Tussendoor nog maar even ‘ramptoeristisch fotograferen’, want achteraf is het wel een interessante herinnering om te onthouden.. 😉.

Dezelfde gehobbel en bobbel terug en door naar Chikala hill waar we in een dorp aankomen en gelijk omringt worden door de dorpelingen. Als we de bagage allemaal hebben verzameld en de porters ook, gaan we in een verdubbelde samenstelling omhoog. En ja ondanks dat ik om 7u de deur uit ging is het nu reeds 14u30 en het warmste van de dag en moeten we nog omhoog. Des te blijer zijn we met de porters, want een tent, slaapzak, yogamatje, 3-4 maaltijden en afdoende vocht (2liter water, 0,5 liter melk en 1liter sap) telt allemaal flink op. De porters waren in mijn belevenis allemaal afgetrainde mannen, maar er zijn verdacht veel jonge dames (op blote voeten en in chitenje (omslagrok) bij! Een deel spreekt Engels wat het leuker maakt, want zo valt er af en toe ook met hen te communiceren. Wij weten hoe je een backpack goed op je heupen vastzet, dat is bij de meesten hier niet bekend, hoe kunnen ze ook, ze doen zelden aan rugtassen, laat staan backpacken…(alles gaat op het hoofd). Ik leg het meerdere dames uit, maar ze zijn wel wat gewend en negeren het. Eén ervan wijst naar haar buik –  zwanger! Tja dan lijkt me het inderdaad niet handig die rugtas vast te trekken. Maar hoh, wacht… sjouw je nou een rugtas met zo’n 10kg gewicht de berg op…?!

Het is warm, heet, zweten en mooi. Ik heb het vast al tig keer gezegd, maar de smog..!! Het is nu het brandseizoen en al tijden is er geen regen gevallen om de hemel te klaren… Overal zien we rook en waar rook is… Het verbranden van hout is om kool te maken (branden, ingraven en 2-3 dagen door laten smeulen tot je kool hebt), eten te bereiden, dieren op te jagen om makkelijker te kunnen vangen, vuil te verbranden, bladeren te verbranden (opruimen en ter verbetering van de vruchtbaarheid…?), aandacht te vragen om elders te kappen en noem het maar op. En de lucht wordt maar viezer en viezer… bah! Door gebrek aan regen wordt het merkbaar erger. Eigenlijk is het gek dat ik geen continue astmaklachten heb..!

We hebben slechts 3,5 km af te leggen, maar wel met zo’n 850 hoogtemeters en daar doen we door de hitte best lang over, netto duurt het misschien ‘slechts een kleine 2u’, maar wij halen de sunset net niet en dat betekent dat we niet het mooie uitzicht hebben én dat we in het donker de tent mogen opzetten. Niet bepaald ideaal, zeker als je een tent en spullen hebt geleed, je heel hard moet zoeken voor een recht stukje grond en dat dat eigenlijk met voldoende licht al een crime is…

Als de tent staat en Kesso heeft besloten in mijn tent te slapen i.p.v. ook een op te zetten, gaan we eten bij het kampvuur. Iedereen heeft een eigen maaltijd mee en Kesso heeft aardappelen, wortels en uien gekookt en ik heb mayo (duh!) en kruiden mee en als we dat mengen hebben we een heerlijke aardappelsalade. Van avondeten gaan we over op gin waar niemand nee tegen zegt en zo genieten we bij het kampvuur.

Dan is het tijd voor een nachtwandeling voor wat vogels, insecten en de bushbabies. We hebben weinig internet hier boven op de berg, en kunnen de volgende dag pas zien waar we in het donker naar op zoek waren; hele schattig uitziende primaten! En ja in de 2u door het donker wandelen en een valpartij met bijtende mieren tot gevolg, hebben we toch zeker minimaal 1 bushbaby met reflecterende ogen zien weg rennen. Cool!

De nacht is minder cool, wel qua temperatuur, maar niet qua slaap. Ik had een plek uitgezocht waar we met een bepaalde slaaprichting hopelijk beide een goede plek hadden, maar Kesso zag al snel dat de tent niet zo vierkant was als ik dacht en had de mega dunne matjes een kwartslag gedraaid, waardoor we ondanks wat schuiven geen goede zachte plekken gecreëerd kregen. Als dat al zou lukken… Dat we de tent ook een kwartslag hadden kunnen draaien is nu een beetje laat om te bedenken… hoe dan ook ik doe geen oog dicht en ben daardoor wél op tijd voor de zonsopkomst.

Als ontbijt een luxe overnight oats met banaan, amandelen en suiker en daarna moest in de zelfde bidon de koffie en dus drinken we koffie met restjes oats wat los van elkaar toch veel lekkerder is.

Nog even een andere piek bezoeken wat gisteren niet meer lukte, wachten tot we zeker weten porters hebben die terug naar beneden lopen en dan kunnen we de afdaling gaan maken. Ook al zakken we, met de steile hellingen is het blijvend pittig maar wederom mooi! Behoorlijk warm komen we beneden waar we weer stromend water hebben, water kunnen aanvullen, voeten kunnen afblussen en de auto naar huis kunnen pakken. Mary rijdt ons weer goed terug al zorgde een verkeerde afslag nog wel voor flink wat krassen op haar mooie ‘nieuwe’ tweedehands auto… Om 16u ben ik thuis, waar ik eerst moet bijkomen en daarna zo’n heerlijke verfrissende douche pak om daarna wederom kapot neer te ploffen. Nog een 9-urige nachtrust erachteraan en ja dan ben ik nog steeds moe… poeh. Wat is dit weekend pittig geweest, niet alleen de klim, de afdaling, de warmte, maar ook de slechte nachtrust. Maar het was het allemaal meer dan waard, zowel Kesso als ik zijn blij dat we mee zijn gegaan en kijken terug op een mooi weekend. En ja, zoals gewoonlijk met veel te veel foto’s!