Maandag 8 juli: public holiday

De week begint met een vrije dag. In Malawi vinden ze een feestdag (‘Independence day’) in het weekend reden de maandag vrij te hebben, dus zou ik niet hoeven werken. Echter er ligt teveel, dus ga ik vanuit huis alsnog aan de slag. Ik werk vooral aan het verEngelsen van mijn SOP (Standard Operation Procedure) tot mijn Engelse les weer op me wacht. Echter ik heb ook een etentje met Laurel en Tawachi en door de vrije dag Gracian domweg vergeten..! Gelukkig is Ellis zo lief dat ze het van me over wil nemen en heb ik opnieuw een stand-in die beter Engels praat dan ik, alleen maar goed voor Gracian. Misschien zijn het wel signalen om te stoppen met Engelse les… 😉 Tijdens de les van Gracian lopen de apen tussen ons door. Ze worden steeds minder schuchter! Met Tawachi leren Laurel en ik nsima maken en koken een heerlijke maaltijd in de mega keuken van Laurel. Het etentje was weer super gezellig, echter is dit het afscheidsetentje van Laurel voor eerst Tawachi een paar weken weg is en zij ook snel via Duitsland terug naar Amerika vliegt, super jammer!!

Dinsdag 9 juli: training

Ik leg de laatste hand aan de SOP en dan stuur ik het naar het pilotteam. Sophia, Kendi, Kesso en Gladys gaan samen met mij de dietary assessment piloten op twee boarding schools. In de middag nemen we de SOP samen door, worden vragen en discussiepunten besproken en gaan we oefenen, zodat iedereen de dietary assessment kan uitvoeren. Vanuit de training volgt feedback die ik vervolgens in de avond aanpas, want morgen gaan we immers al naar de eerste school. Tja een volle werkdag dus!

Woensdag en donderdag 10&11 juli: piloting

De allerlaatste aanpassingen dan wel verbeteringen van de SOP doorvoeren en dan gaan we naar de eerste school om te piloten. Nauwelijks 2 maanden onderweg met mijn stage en we gaan het al testen! Nog lang niet klaar, wat ook niet kan, maar als de scholen dicht gaan (wintervakantie, het is hier winter! 😉), kunnen we niet piloten en ik weet nu al dat het de moeite waard gaat zijn… De eerste school is vlakbij, maar ook al is het op 800m, én heb ik medegedeeld hoe laat we lopend die kant op gaan, er wordt toch echt een auto geregeld…. ;( Dat is ook wel een cultuur dingetje want een auto komt professioneler over en betekent meestal status… Nou ja, ik pas het ook wel gelijk aan in de SOP. Wij Nederlanders zouden anders zomaar kunnen gaan lopen, stel je voor..! 😉

Het piloten op beide scholen zijn eyeopeners. Indrukwekkend, groots (500 maaltijden worden 3x per dag bereid en opgeschept!) en een mooie ervaring om mee te pakken. De dietary assessment methode die ik heb ontwikkeld bestaat uit verschillende onderdelen, als eerste is er de Food Weighing Record (FWR). Hiermee starten we dan ook met de pilot. Op beide scholen zijn 10-15 personen gevraagd mee te werken en dat doen ze braaf. Om de ijzerinname goed te kunnen bepalen moeten alle maaltijdonderdelen apart gewogen worden voor de volgende maaltijdcomponent wordt opgeschept. Dat gaat bij de eerste school niet helemaal goed, want ze komen met een tweede bord of bakje aanzetten, maar zonder het bord eerst te wegen, kunnen we niet onderscheiden wat de maaltijdcomponent weegt..! (en ze hebben allemaal andere bakjes, borden etc). Ze werkten te goed mee waardoor het een warrig geheel werd… Voor de dag erna heb ik een poster gemaakt en besproken waar op te hangen, vooraf naar de docent gestuurd en de kinderen zijn nu beter geïnstrueerd. De poster hangt in goed overleg bij de ingang, maar opeens bleken de kids vanuit een andere ingang te komen.. tja eh… dan is het toch een zinloze actie geweest 😉. Mijn registratieformulier geeft ruimte voor 5 componenten van de maaltijd, stel ze eten zetmeel/vlees(vervanger) en groente en nog iets van saus heb je immers al 4 kolommen nodig om de gewichten te noteren… maar wat blijkt, ze eten slechts 2 componenten per maaltijd: nsima (de staplefood van mais) plus een smaakmaker, wat óf groente óf vlees(vervanging) is. De  vleesvervanger is bonen of sojastukjes en 1x per week echt vlees en 1x ei of vis…. Herinner je dat de ijzerinname volgens de Malawische voedselconsumptie voor >75% vanuit nsima lijkt te komen…? Niet dat ik dat volledig vertrouw, maar als je nauwelijks vlees krijgt, niet eens elke dag een vervanging en je per maaltijd 500g nsima op je bord ligt, dan kan het ook bijna niet anders! En 2x per dag is dan ook goed voor 1 kg nsima…! Ik eet het ook bijna elke dag, maar wel max. 1x per dag en een kleine schep wat ook vast wel goed is voor 250g…

Toch goed om dat nu zo te zien en een beter idee te krijgen, al is het eten op een boardingschool natuurlijk nog geen maatstaaf voor wat Malawi eet, maar richting geeft het wel!

Na het wegen testen we de 24hour recall (24HR) en voedselfrequentie vragenlijst (FFQ). Niet alleen worden hiermee de interview skills van de dames getest, maar we kijken vooral of de vragen zoals ik heb uitgewerkt en het formulier zoals opgesteld goed toe te passen zijn. De 24HR zetten we in voor de tussendoortjes, want we wegen de hoofdmaaltijden en niet de tussendoortjes, maar die moeten we ook vast leggen. Volgens een eerdere vragenlijst naar de scholen werden er nauwelijks tussendoortjes gegeten, en dus is de verwachting dat we heel snel door deze vragen heen komen. Maar het tegendeel is waar, de meiden snaaien er flink op los met meerdere pakjes of zakjes koekjes en/of chips…! Ze hebben nu wel minder les (examenperiode), maar ze geven ook aan honger te hebben en te weinig te eten te krijgen… !!

Het volgende onderdeel is de FFQ waarin we vooral dierlijke producten extra checken om te kijken naar de inname van ijzerrijke producten, dus vlees, vis, ei, maar ook wildvangst als muizen en vogels of bv. insecten. Vanuit school krijgen ze weinig vlees of vis, en zien we dat ze inderdaad hooguit wekelijks een goede ijzerbron binnen krijgen, maar op bezoekdagen die maandelijks plaats vinden, kan wel opeens wat extra lekkers worden gebracht en wordt er beduidend meer en anders gegeten. Ook horen we dat één van de twee scholen even wat minder geld had en rund toch echt even moest worden vervangen door kip… nog wat minder ijzer dan ze al binnen zouden krijgen…

Het laatste onderdeel is het keukenonderzoek wat tweedelig is. Het eerste deel piloten we ook en dat is een interview die vooral nu belangrijk is, want zo krijgen we wat meer inzage in de maaltijden. We willen de menucyclus weten en stom, maar ik dacht toch echt dat ze die digitaal dan wel op papier ergens zouden hebben, maar die zit alleen in het hoofd… En er is een menucyclus van een week, maar m.u.v. zaterdag. Ze circuleren eigenlijk min of meer om dag en er is zeer weinig variatie…! Wegen gebeurt 1x per dag in de ochtend en dan worden de ingrediënten verdeeld over de drie maaltijden. En die pannen! Die zijn nog eens indrukwekkend!

Het wegen om 5u ’s ochtends die eh… piloten we maar even niet.

 Overigens hebben we tussen het piloten door nog even bij hostel Blend met NLse eigenaren en Hollandse kaas (met dank aan Erika&Tjeerd) gezien hoe NL in de 91^e minuut van Engeland verloor… Oefff.. we waren net opgelucht met een 3^e helft toen het opeens geen komma maar een dikke vette punt op het EK werd…

Vrijdag 12 juli: TRUE party

Ik start weer eens thuis op, wat een beetje de gewoonte aan het worden is op de vrijdag. Ook opspelende darmen begint wat meer gewoon te worden, terwijl ik juist trots was dat het zolang goed ging…. Ik neem dus het zekere voor het onzekere en blijf in de buurt van het toilet tot mijn darmen leeg zijn en de rust terug keert. De bolle buik moet vooral lucht zijn  geweest. Gelukkig vroeg niemand of ik zwanger was. I

k verwerk de notities van afgelopen pilot en ga tegen 12u naar kantoor/het ziekenhuis. Vandaag vieren ze dat er weer een studie is afgerond en dat betekent een georganiseerde lunch (wat weer heerlijk smaakvol was) en daarna een feestje boven op de berg bij de dam. Reden om toch op werk te verschijnen dus 😉.

Het feestje is naast de Dam, op een grasveld, waar ook alle auto’s staan (denk aan status!), met flinke boxen, een BBQ, drinken en mensen… Ik denk dat we  in NL net iets beter feestjes kunnen houden (True party ipv TRUE party..?;), maar het dansen met simpele stapjes die iedereen kan volgen en waardoor groepscohesie ontstaat is fantastisch! Meestal loop je naar voren en soms een stukje terug, meestal heb je een fles op je hoofd, maar gelukkig mag je die vasthouden (in tegenstelling wat ze hier allemaal aan andere attributen op het hoofd dragen).

Er is een braai (BBQ) en vanaf 15u heel veel vlees en alleen vlees, ondanks dat we om 13u uitgeluncht waren. Er is volop drank, vooral ook frisdrank, want een groot deel drinkt geen alcohol. De muziek is geweldig, al blijkt dat ook hierbij de powercuts de boel kunnen verpesten, want zonder muziek zijn de meeste feestjes minder leuk. De collega die op de bruiloft aan de gin zat, was ook diegene die hier de fles wist te vinden. Voor Malawi heb ik nog nooit gin gedronken en hier snel fan geworden 😉.

Om 17.30u is het gedaan, donker en vertrekt iedereen huiswaarts al gaan een paar collegae mij naar huis brengen en houden we maar gelijk een paar uur een afterparty. Met z’n 4en en later ook met Ellis erbij hebben we de grootste lol en met mijn voorraad snacks (gedroogde bil-tong, pindas en gedroogde okra) heb ik ook nog iets aan te bieden. Het smaakt goed en vervangt samen met de braai de avondmaaltijd. Om 20.15u is ook de afterparty voorbij en voor mij bedtijd, niet alleen de lange drukke week, ook de alcohol maakt me moe. In bed nog 45min met Ymkje bellen tot ik halverwege mijn zin al in slaap kukkel. De rest van de nacht ging minder rustig, want ik was vooral wakker, voelde me toen opeens dronken (van 3 glaasjes gin over 4-5u) en mijn buik opnieuw of nog steeds opgeblazen. Ik ben ook onrustig over mijn wekker die om 6u weer zal gaan, wat zorgt dat ik nog langer wakker lig.

Zaterdag 13 juli: Lake Chilwa & island Chisi

Ik lig eindelijk goed en wel te slapen en dan gaat die irritante wekker. Ik duizel naar de wc, denk dat ik toch echt echt verder moet gaan slapen, maar ik heb een kans gekregen die ik niet kan laten liggen. Eerst maar eens douchen. Ja ik voel me goed genoeg. Wel ben ik traag om daarna als een tornado door het huis te moeten vliegen. Met weer extra wc bezoeken. Wat me aan het twijfelen brengt, maar gisteren ging het na de ochtend sowieso heel goed. Ik maak havermoutpap waar ik totaal geen zin in heb, maar bij gebrek aan beters toch zal eten, zorg zoals gewoonlijk voor mijn thermos koffie en ben voor 7u de deur uit.  Gisteravond ontmoette ik op de valreep nog twee mannen die bij het naast TRUE gelegen District Health Organisation werken. Zij gaan vandaag de dataregistratie van vaccinaties bekijken op het eiland Chisi in het vlakbij gelegen, 2-na-grootste eiland van Malawi: Chilwa. En ik mag mee! Ik azungu vrouw met 5 Malawische mannen, oftewel ik met mijn harem 😉. Het blijkt een zeer goede keuze, want vanaf het eerste moment word ik in het gezelschap opgenomen, en kletsen we een end weg rijdend naar de boot. De 35km neemt minimaal 1,5u in beslag, en blijkt zeker niet geschikt voor een standaard auto, dus ben erg blij dat ik in een zeer goede 4WD zit. Bij aankomst ligt de boot al klaar, waarmee we naar het eiland scheuren. Ter plekke wandelen we een stukje waarna zij vergaderen en ik een door hun ingehuurde fotograaf speel en tevens de omgeving verken. Behalve prachtige plaatjes van mensen, geiten, baobabs en het dorp, is er ook nog een trompetter hornbill, cool!

Na de vergadering varen we naar een ander deel, waar de vis aan wal komt (het eiland leeft van de visserij). Hier wordt het gedroogd, gebakken en/of gerookt. De 5 mannen -waarvan de meesten ook voor het eerst hier zijn-, willen vis kopen en dus wordt er geproefd, gepraat en onderhandeld. Ik als ingehuurde fotograaf schiet vooral veel plaatjes wat een stuk makkelijker gaat nu ik vooral mijn nieuwe vrienden + omgeving vast leg. Wat indrukwekkend leuk is het hier! Ik proef ook hier en daar en weet dat het (onhygienisch en dus) niet verstandig is, maar wel leuk. Nadat zij hebben onderhandeld en flink hebben ingeslagen, koop ik ook vis, want zonder het onderhandelen is het zo gepiept! Dat ik de gedroogde vis niet even snel kan koken of opbakken, maar eerst minimaal een uur moet koken, kom ik later achter. Ach ja. Maar samen met bonen opzetten!

Wauw wat is het leuk om dit spontane avontuur aan te gaan en nee ik stap niet naïef bij zo maar 5 mannen in de auto, maar betrouwbare Malawiërs die me weer een prachtig stukje gastvrijheid en gezelligheid laten zien.

Bij thuiskomst ben ik veel te vroeg en sta ik voor een dichte deur.  Ellis is niet aanwezig, en de sleutel dus ook niet. Als Ellis wat later thuiskomt, blijkt Kendi niet het weekend weg te zijn, maar net weer de deur uit te moeten voor een infuus, want ze heeft de hele dag moeten spugen. Niet dat we wisten dat ze überhaupt thuis is gekomen of nog was, maar dat weten we nu. Ze heeft wel veel pech en zo vallen veel dagen voor haar in het water… Zo is een stage in Malawi heel wat minder prettig!

Zondag 14 juli: Verrast

Het is alweer zondag en ik ben deze week nog niet aan de wandel geweest, dus de hoogste tijd! Ik ga wat te laat op pad, neem een motor richting het startpunt en wandel om 8u in mijn uppie het Zomba plateau op. Het eerste stuk van dit alternatieve ‘potatopath’ heb ik nog niet bewandeld en is aardig steil en ik ben binnen notime al oververhit. Het feit dat alle bomen gekapt zijn en er geen schaduw is, helpt natuurlijk mee. Het uitzicht is daardoor wel mooi en zo te zien laat ik de smog achter me..

Na 1 km kruis ik de doorgaande weg en neem een ander pad omhoog naar Kuchawe/Sunbird. Daar waar het zwembad is en een mooi ijkpunt als je paadjes bewandeld die je niet kent. Nu wandel ik de prachtige bebossing in. De paadjes worden smaller en de rotsblokken groter. Ik hoor in de verte alweer ‘Azungu, Azungu!’ want ik ben allang gespot. Maar dan spot ik zelf iets moois, hyraxen! Wat cool! Die heb ik denk ik nog maar 1x eerder gespot!

Eén van de kinderen die me toeriep, komt via de rotsen naar beneden gewandeld en ik voel me niet op mijn gemak. Ik ben ook wel wat verdwaald en zie geen pad maar klauter op de rotsen… Voor me staat vervolgens een kind (7-9 jaar?) met een groot hakmes, want dat is zijn gereedschap om bomen te kappen. Hij staat er met het mes in de handen en zegt “give me money”. Dat is nogal een dreigende (maar dagelijks gehoorde) uitlating. Waarbij het mes de situatie verandert…. Hij steekt het mes niet omhoog, weet mogelijk niet wat netter aan te geven wat hij wil, en hij was er zeker niet op uit een azungu te gaan overvallen (die lopen hier doorgaans niet). Maar de gelegenheid is er wel…(“de gelegenheid maakt de dief”). Ik had mijn camera nog in de handen want die hyrax had nou eenmaal de grootste prioriteit, en ik kan mijn telefoon en camera wel verstoppen maar iedereen weet dat je minimaal waardevolle spullen of geld bij je draagt. Ik beantwoord zijn ‘vriendelijk verzoek’ dat mijn geld boven bij de gids en vrienden is en hij daar maar moet vragen. Tja wat moet ik dan; geld geven? Weg rennen? Nou ja dat laatste leek me wel een goed idee. Ik keer in ieder geval rustig om, loop in ferme pas de andere kant op en ben ondertussen in lichte paniek. Ik word gelukkig niét gevolgd!

 Ik zie een ander pad omhoog en probeer deze in al mijn onrust op te lopen, maar vandaag draag ik gympen ipv bergschoenen en glij net zo hard weer terug. Als terug beter gaat, maar terug dan… Echter dat gaat niet beter, wel veel sneller. Ik blijf nog net op mijn benen en na wat hoogte te verliezen kom ik bij de bekende potato path die ik maar snel omhoog loop. Pauze wil ik wel, maar neem ik niet tot ik boven ben en rustig installeer met mijn koffie om bij te komen en te bedenken wat ik verder zal doen. Met een gids verder? Nee daar ben ik nog steeds te eigenwijs voor….

Ik besluit het niet te hoog op te zoeken, want daarvoor voelt het nu opeens te onveilig. Naar Williams waterfall dan maar. Onee toch niet. Alles en iedereen maakt me wat onzeker en angstig. Ik keer voor de tweede keer om en vind een mooi pad naar het stuwmeer. Bij de dam hoor ik dat er onlangs wel degelijke een vrouwelijke, alleenwandelende azungu is overvallen daar ergens op het plateau… hmmm…. Na een lange pauze op de picknickplek keer ik terug op de weg en  wandel via mijn favoriete route via het dorp waar ik meestal mijn wandeling begin. Ter plekke hoor ik muziek en net wat anders dan kerkliederen wat ook al heel sfeervol klinkt. Er is iets gaande, waar veel mensen op af komen. Ik probeer me verdekt op te stellen maar trek al snel de aandacht. Ik ga steeds iets verder naar achteren, maar mijn witte huid weerkaatst zelfs in de schaduw. Kinderen komen om me heen staan maar een bewaker stuurt de kinderen weg en vraagt of ik een zitplaats wens. Ja, top! Zo ga ik meer op in de menigte en kan toekijken wat er gebeurt. Ik krijg hier en daar wel uitleg maar kom niet verder dan dat het een soort talentenshow is, dat er iets te vieren valt en dat ze mijn inziens teveel tijd vol lullen tussen de mooie optredens door. De lokale dorpsgek wil graag het middelpunt zijn en komt iets te vaak de boel verstoren, een leuke afwisseling!. Als ik na 1-2u half in de zon weggesmolten ben, vertrek ik weer. Maar dan word ik opgemerkt door Solution, de lieve jonge jongen die bij mij in de buurt woont, geweldig Engels spreekt en zo blij was met mij te spreken. Ook dit keer is het wederzijds en ben ik misschien nog wel veel blijer. Solution kan wat uitleg geven, kan me uitleggen of de witte melkdrank verderop wellicht de heerlijke Thobwe is, zodat ik mijn dorst kan lessen en eh ja hij is de solution voor alles waar ik nu tegenaan liep! Hij kreeg door mij ook alle aandacht, want we raakten snel uitgebreid in gesprek en iedereen was natuurlijk benieuwd hoe wij elkaar kennen (in een dorp waar we beiden niet wonen). Hij hoorde ook bij het geheel en blijkbaar is het een evenement van heel Zomba waar ik toevallig precies terecht was gekomen, leuk!

Ik wandel verder en bedenk me dat opeens dat ik met die andere jongen heb afgesproken; Gracian. Ik zou Solution eens aan Gracian moeten koppelen, zelfde leeftijd, één die graag Engels praat en helpt, de ander die graag Engels leert en geholpen wordt 😉. Ik ben een paar 100m van huis als Gracian precies voor me loopt, dus vervolgen we samen de laatste meters. Thuis zit Ellis in de tuin met een boek en Gracian kan aansluiten om samen het Engelstalige boek door te nemen, zodat ik even later opgefrist mijn rol als docent weer op me kan nemen. Weer even met de gewone dagelijkse bezigheden de dag en week beëindigen na de wat tumulte ochtend.

Wat is de week weer voorbij gevlogen! En wat heb ik deze week geleerd…? Gewoon met strangers aanpappen en op pad gaan, goed idee. Niet alleen, maar met iemand mee!